1923 – 1946 Arası Ekonomi Politikası


Merhabalar.Şimdi sizlere 1923-1946 arası Türkiye Ekonomisi’ndeki iktisat politikalarından bahsetmeye çalışacağım…
Bu dönemden bahsetmemdeki neden ise ülkemiz politakarının kolay özümsenmesi için belirli dönemlere ayrılmasıdır.Yani şu anda bahsedeceğimiz bölümde biz nasıl ki yeni kurulmuş devletin politikasından bahsedecek isek bugünki iktisat politikalarımız ile elbetteki bu aynı olmayacaktır.

1923 ‘de yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti , yıkılmış olan Osmanlı Devleti’nin maddi ve manevi mirasçısı olması sureti ile borçlanmaları üstlenmek zorunda kalmış ve ülke ekonomisi dışa açık bir politika ve hammadde ithalatı gibi önemli ekonomik sorunları Duyun-u Umumiye İdaresi devralmıştır.
İlk 6 yıl yani 1923 ile 1929 arasındaki yıllarda devlet işletmeciliğinin ve devlet müdahalelerinin en kısık düzeyde tutulduğu yıllar olmuştur.Bunun ise 2 temel nedeni vardır;

1. İlk yıllardaki ekonomik tablo
2. Dönem içinde diğer gelişmeler

İlk yıllarda yeni kurulmuş olan devlet biraz önce bahsettiğim gibi yokluklardan ötürü ve millli sermayeninde yokluğundan oldukça zor bir süreç içinde başlamıştır.
Milli sermayenin yokluğu bildiğiniz üzere her zaman bir büyük sorun oluşturabilmektedir.Bu yokluk milli sermayenin toparlanması ve milli olmayan sermayelerinde millileştirilmesi konusuna itilerek gerçekleştirilmek ve ülke ekonomisinin kalkınmasını sağlamak istenmiştir.Ancak her zaman bir sorun olan Lozan Antlaşması yine bir sorun halinde karşıya çıkmış gümrük düzenlemelerinin korunması ve sanayileşmeci milli politikanın arkaya atılmasına neden olmuştur.
Antlaşma gereğince gümrük tarifelerinde 5 yıllık süre ile 1916′lar seviyesinde tutulması sanayi üretimnde bir süre daha bu üretimlerin artışında gecikmelere neden olmuştur.Bundan ayrı olarak ise Osmanlı Devleti’nde dış borçların bir bölümü mirasçısı olduğumuz yeni Türkiye Cumhuriyet Devleti’ne borç hanelerini kabartacak şekilde işlemiştir ve ağır borç yükleri altına girilmiştir.
Bu dönemlerde “  Aşar Vergisi “   nin kaldırılması Sanayi ve Maden Bankası ‘nın kurulması bunun yanında halen işlerliğini
sürdüren “   İş Bankası “   nın kurulması ve de 1913 tarihli olan Teşvik-i Sanayi Kanunu ‘ nun yeniden düzenlenip yürürlüğe konması ile bir dizi düzenlemeler ve yeniliklerde yapılmıştır.Ancak sorun olarak ülke  yapılan bunca yenilikçi ve kurtarıcı çabalara rağmen sanayide istenilen konumda artış gösterememiştir.Elbette herşeyin bir nedeni vardır…
Bu sorunun nedeni olarak ise altyapı , sermaye , girişimci , teknik eleman yetersizliği gösterilmektedir.Yabancılar ise belirsizlikler nedeni ile yatırımlarında çekimser davranmışlardır.Devletin sanayi yönünde yatırım yapmaya eğilimi olduğu gözlenmektedir.Ancak kamu sermayesinin yetersiz oluşu ve demiryolu yapımı ile yabancıların ellerinde bulunan demiryollarının satın alınmasında kullanılan sermayenin büyük bir bölümü azalmıştır.Bunların yapılmasında ise elbetteki “   Milli İktisat “   anlayışı içerisinde sermayenin yerli kişilerce toplanması istenmiştir.

1923 – 1946 arasındaki dönemde  “   Milli İktisat “   anlayışının hakim oluşu etkisiyle para politikasında sağlamcılık ve istikrarlı para anlayışı hakim olurken maliye politikasında ise bütçenin denkliği ve ödemelerin düzgün bir halde yapılması benimsenmiştir.Maliye politikasının genişleyiciğinden kaçınılırken açıktan borçlanmaya pek sıcak bakılmamıştır.Zaten bu dönemde Merkez Bankası’nın bulunmaması kağıt para arzındaki artış ihtimalinin de ortadan kalkmasına neden olmuştur.Kredi ve para faaliyetlerini düzenleyecek olan bu bankanın kurulması ise “   İzmir İktisat Kongresi “   nde belirlenen faaliyetler sonucunda  11 Haziran 1930 ‘ da 1715 Sayılı yasa ile T.C. Merkez Bankası ‘nın kurulmasının karar alınması ile de sonuçlanmıştır.

Kaynaklarım :
Korkut Boratav – Türkiye İktisat Tarihi , İstanbul 1989
Bilsay Kuruç -  Mustafa Kemal Döneminde Ekonomi , Ankara 1987
Nadir Eroğlu -  Marmara Üniversitesi Öğretm Üyesi
Suat Oktar – Marmara Üniversitesi İİBF Dergisi Sayı 2 , 1998

1923 – 1946 Arası Ekonomi Politikası ile Benzer Yazılar:

24 Mayıs 2010 Saat : 12:19

“1923 – 1946 Arası Ekonomi Politikası” için 4 Yorum

  1. GoraLaz diyor ki:

    Güzel yazı olmuş elinize sağlık hocam

  2. ali çetin diyor ki:

    Gerçekten güzel ve yararlı bi yazı olmuş hocam sağolun

  3. Kemal diyor ki:

    Teşekkürler çok güzel bir yazı devamını bekliyorum.

  4. [...] yazımda burada 1946 ‘ya kadar olan iktisat politikalarımızdan bahsetmiştim.Şimdide yazı dizisinin [...]

1923 – 1946 Arası Ekonomi Politikası Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

kişisel web günlüğü , ekonomi yazıları , sosyal medya yazıları ,  Son Yazılar FriendFeed
reklam
reklam
reklam
reklam

Kimler İzliyor Kimler

Ekonomi Haberleri


Web Statistics